Godine: 1812-1883. Državljanstvo i rad: Italija (Pistoja, Firenca). Struka: anatom i histolog, profesor topografske anatomije na Institutu viših studija u Firenci.

Filippo Pacini je rođen 25. maja 1812. u Pistoji, u Toskani, a umro je 9. jula 1883. u Firenci. Kao devetnaestogodišnji student medicine, tokom vježbe disekcije šake u bolnici u Pistoji 1831. godine, uočio je sitne slojevite (laminarne) strukture oko digitalnih grana nervus medianus i pretpostavio da predstavljaju "nervne ganglije dodira". Iste strukture je ubrzo pronašao i u trbušnoj duplji, a mikroskopsko proučavanje je nastavio narednih godina. Pune četiri godine je prošlo prije nego što je nalaz zvanično objavljen: mladi Pacini je o njemu usmeno izvijestio Firentinsko medicinsko-fizičko društvo već 1835, dok je do konačne publikacije, rada Nuovi organi scoperti nel corpo umano ("Novi organi otkriveni u ljudskom tijelu"), došlo tek 1840. Ove strukture danas nose njegovo ime, Pacinijeva tjelešca.

Od 1844. do 1846. Pacini je bio profesor anatomije na Univerzitetu u Pizi, potom je od 1847. predavao na Liceju u Firenci, a 1849. je postao profesor topografske anatomije i upravnik anatomskog muzeja Instituta viših studija u Firenci, gdje je ostao do kraja života. Nikad se nije oženio, a njegov rad je za života ostao u velikoj mjeri nepriznat; umro je u sirotinjskom domu u Firenci, gotovo bez sredstava, i sahranjen je na groblju Misericordia.

Najznačajniji, a najduže neprepoznat Pacinijev doprinos potiče iz 1854. godine, kada je u Firenci izbila epidemija kolere. Obavljajući obdukcije preminulih i posmatrajući pod mikroskopom uzorke crijevne sluznice, stolice i krvi oboljelih, primijetio je mikroorganizam u obliku zareza koji je nazvao vibrion, odnosno microbio colerigeno (uzročnik kolere). Rad je iste godine, 10. decembra, pročitao Firentinskom medicinsko-fizičkom društvu pod naslovom Osservazioni microscopiche e deduzioni patologiche sul cholera asiatico ("Mikroskopska zapažanja i patološki zaključci o azijskoj koleri"), u kojem je tvrdio da je kolera zarazna bolest, a da crijevno oštećenje izaziva upravo ovaj živi mikroorganizam. Pacini je, dakle, mikroskopski uočio, nacrtao, opisao i imenovao uzročnika kolere u oboljelom tkivu i prvi javno iznio hipotezu o njegovoj ulozi u nastanku bolesti.

Njegov rad su italijanski naučni krugovi u velikoj mjeri ignorisali, prvenstveno zato što je u tadašnjoj medicini prevladavala teorija o "miazmama" (zagađenom vazduhu) kao uzroku kolere. Robert Koh (Robert Koch) je tek 1884, tokom ekspedicije koja ga je odvela najprije u Egipat a potom u Indiju, uspio da istu bakteriju izoluje u čistoj kulturi; njen štapićast, blago izvijen oblik predstavio je njemačkim vlastima kao nov nalaz. Priznanje Pacinijevog prvenstva je, međutim, stiglo gotovo odmah iz same struke: kada je Koh svoje rezultate iznio pred Komisijom za koleru pri Carskom zdravstvenom uredu u Berlinu, komisija mu je čestitala, ali je pritom potvrdila da je istu bakteriju ranije otkrio upravo Pacini. Uprkos tome, javno priznanje je u narednim decenijama uglavnom pripalo Kohu, a Pacinijev prioritet je ostao u sjenci sve do 1965. godine, kada je međunarodni komitet za nomenklaturu zvanično usvojio naziv Vibrio cholerae Pacini 1854 u njegovu čast.

Takođe poznat po

Pacinijev naučni opus daleko premašuje tjelešca i otkriće uzročnika kolere. Godine 1870. je osmislio metodu vještačkog disanja zasnovanu na ritmičkom pokretanju ramena onesviještene osobe, a ranije se bavio i građom kosti (1851). U oftalmologiji je opisao unutrašnju graničnu opnu mrežnjače oka (1845), dok je paralelno, u dva navrata (1846. i 1852), proučavao električni organ nilskog soma.