Plexus brachialis
Brahijalni pleksusPleksusBrahijalni pleksus je mreža nerava koja nastaje iz ventralnih grana spinalnih nerava C5–T1 (povremeno sa doprinosom C4 ili T2) i snabdijeva čitav gornji ekstremitet. Organizovan je u pet nivoa, od kičme ka periferiji:
- Korjenovi (Radices): C5, C6, C7, C8, T1
- Stabla (Trunci): gornje (C5–C6), srednje (C7), donje (C8–T1)
- Diobe (Divisiones): po tri prednje i tri zadnje
- Snopovi (Fasciculi): lateralni, medijalni, zadnji, raspoređeni oko drugog dijela aksilarne arterije (a. axillaris, dio iza m. pectoralis minor), po čijem su položaju u odnosu na nju i dobili ime
- Završne grane: n. musculocutaneus, n. axillaris, n. radialis, n. medianus, n. ulnaris
Napomena o izvoru: OpenStax ovdje nije dovoljno precizan izvor: navodi korjenove kao "C4 do T1" i ne opisuje strukturu korjen-stablo-dioba-snop-grana niti pominje n. musculocutaneus. StatPearls i Wikipedia se slažu oko standardnog C5–T1 opisa i strukture pet nivoa: oni su osnova za ovu stranicu.
Klinička korelacija
Erb-Duchenneova paraliza (gornje stablo, C5–C6): položaj "konobarske napojnice" (adukcija i unutrašnja rotacija ramena, opružen lakat, pronirana podlaktica, flektirana šaka). Baš pronacija i fleksija šake daju tom položaju prepoznatljiv izgled, sa dlanom okrenutim unazad.
Klumpkeova paraliza (donje stablo, C8–T1): "kandžasta šaka", gubitak osjeta na unutrašnjoj strani podlaktice i šake. Kod zahvaćenosti T1 korijena moguć je i Hornerov sindrom (ptoza, mioza, anhidroza), zbog blizine cervikalnog simpatičkog lanca: to je jedini znak koji upućuje na avulziju korijena, a ne na distalniju leziju.
Istorijska napomena
Stanje opstetričke paralize prvi je opisao William Smellie 1764. (posthumno objavljeno, treći tom njegovog Treatise; dio izvora navodi 1768. ili 1779, vjerovatno zbog kasnijih izdanja). Naziv mu je dao Duchenne de Boulogne 1872, u trećem izdanju svog djela De l'électrisation localisée (prvo izdanje 1855).
Wilhelm Heinrich Erb (1840–1921), njemački neurolog, je 1874. zaključio da paralize deltoida, bicepsa i subskapularisa kod odraslih potiču od radikularne lezije na nivou C5–C6, a ne od izolovanih lezija perifernih nerava. Godine 1877. analizirao je četiri slučaja porođajne paralize i sproveo studije ekscitacije pleksusa električnom strujom: otud puni naziv "Erb-Duchenneova paraliza" tačnije odražava istoriju otkrića.
Augusta Déjerine-Klumpke (1859–1927), francuska neurologinja rođena u San Francisku, prva je 1885. opisala izolovanu donju formu koja danas nosi njeno ime. Kao prva žena položila je konkurs za internat pariskih bolnica 1886, a internat započela 1887.
Izvori
- Gray's Anatomy, 42. izdanje (Standring), pog. 48 (Pectoral girdle and upper limb)
- Moore's Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, pog. 3 (Upper Limb)
- Terminologia Anatomica 2 (FIPAT)
- StatPearls: Brachial Plexus Anatomy; Erb Palsy; Klumpke Palsy
- Wikipedia: Brachial plexus