Musculi scaleni (anterior, medius, posterior)
Prednji, srednji i zadnji lestvičasti mišićMišićMusculi scaleni (prednji, srednji i zadnji lestvičasti mišić) pružaju se koso između gornja dva rebra i vratnih poprečnih nastavaka, čineći bočnu vertebralnu grupu mišića vrata. Postoji i inkonstantan četvrti, m. scalenus minimus, povezan sa suprapleuralnom membranom.
M. scalenus anterior leži bočno na vratu, duboko (posteromedijalno) od m. sternocleidomastoideusa. Ishodište: prednji tuberkuli poprečnih nastavaka trećeg do šestog vratnog pršljena. Pripoj: skalenski tuberkul unutrašnje ivice prvog rebra. Inervacija: ventralni ogranci četvrtog, petog i šestog cervikalnog spinalnog nerva. Djelujući odozdo, savija vrat naprijed i lateralno i rotira ga ka suprotnoj strani; djelujući odozgo, pomaže podizanju prvog rebra.
M. scalenus medius, najveći i najduži od lestvičastih mišića, ishodi sa poprečnog nastavka aksisa i zadnjih tuberkula poprečnih nastavaka donjih pet vratnih pršljenova, često se produžavajući do atlasa. Pripoj: gornja površina prvog rebra. Inervacija: ventralni ogranci od trećeg do osmog cervikalnog spinalnog nerva. Djelujući odozdo, savija vrat ka istoj strani; djelujući odozgo, pomaže podizanju prvog rebra. Lestvičasti mišići, posebno medius, aktivni su tokom udisaja čak i pri mirnom disanju u uspravnom položaju.
M. scalenus posterior, najmanji i najdublje smješten, ishodi sa zadnjih tuberkula poprečnih nastavaka četvrtog, petog i šestog vratnog pršljena. Pripoj: vanjska površina drugog rebra. Inervacija: ventralni ogranci donja tri cervikalna spinalna nerva. Kad je drugo rebro fiksirano, savija donji kraj vrata ka istoj strani; kad je gornji pripoj fiksiran, pomaže podizanju drugog rebra.
Sva tri mišića snabdijeva krvlju uzlazna cervikalna grana a. thyroidea inferior; scalenus posterior dodatno prima krv od a. cervicalis superficialis. M. scalenus anterior je važan orijentir u korijenu vrata: n. phrenicus prolazi ispred njega, a. subclavia iza njega, a brahijalni pleksus leži uz njegovu bočnu ivicu.
Klinička korelacija
Interskalenski trougao - omeđen bočnom ivicom scalenus anteriora, medijalnom ivicom scalenus mediusa i prvim rebrom odozdo - propušta korijenove brahijalnog pleksusa i treći dio a. subclavia, dok v. subclavia leži na njegovoj donjoj granici. Kompresija ovih struktura naziva se torakalni izlazni sindrom (procjene incidencije variraju, otprilike između 3 i 8 slučajeva na svakih 1000 ljudi) i dijeli se prema tome šta je stisnuto: neurogeni oblik (brahijalni pleksus), arterijski (a. subclavia) i venski oblik (v. subclavia). Kongenitalna varijanta - vratno rebro ili produžen poprečni nastavak sedmog vratnog pršljena, prisutan kod otprilike 1-2% ljudi - može dodatno suziti interskalenski trougao i predisponirati za ovaj sindrom.
Chassaignac-ov trougao, prostor između m. longus colli i pripoja scalenus anteriora na tuberkul šestog vratnog pršljena, s v. subclavia kao donjom granicom, hirurški je značajan jer leži iza v. jugularis interna: limfni čvorovi u tom području se posebno pregledaju pri disekciji vrata, jer limfadenopatija tu često predstavlja metastatsko širenje sa štitaste žlijezde ili sa primarnog mjesta ispod klavikula. Grudni limfni kanal prelazi ovo područje na lijevoj strani, pa se pri disekciji vrata pazi da se ne povrijedi i izazove hilozna fistula.
Izvori
- Gray's Anatomy, 42. izdanje (Standring), pog. 35 (Neck)
- Moore's Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, Tabela 9.4, pog. 9 (Neck)
- Terminologia Anatomica 2 (FIPAT, ID 2152-2155)
- StatPearls: Anatomy, Head and Neck, Scalenus Muscle (NBK519058); Anatomy, Head and Neck: Inter-scalene Triangle (NBK544222)
- Wikipedia (hr): Prednji nakrivni mišić / Srednji nakrivni mišić / Stražnji nakrivni mišić