XI. Nervus accessorius
NervAkcesorni nerv (N. accessorius, XI kranijalni nerv) je čisto motorni, sa dva porijekla. Spinalni korijen potiče iz prednjih rogova kičmene moždine na nivou C1 do C5, ponekad C6, i ulazi u lobanju kroz foramen magnum. Kratko se pridružuje kranijalnom korijenu, koji potiče iz produžene moždine, ali se ubrzo ponovo odvaja i priključuje n. vagusu, dajući mu motorna vlakna za grkljan, ždrijelo i meko nepce; funkcionalno se taj dio smatra dijelom vagusa, ne pravim dijelom akcesornog nerva.
Spinalni korijen izlazi iz lobanje kroz foramen jugulare, otvor koji sljepoočna kost dijeli sa zatiljnom kosti, i inerviše m. sternocleidomastoideus i m. trapezius. Akcesorni nerv je jedini kranijalni nerv koji i ulazi i izlazi iz lobanje.
Klinička korelacija
Oštećenje spinalnog korijena, na primjer pri operaciji vrata, paralizuje m. trapezius, uzrokujući spuštanje ramena i odizanje lopatice, i m. sternocleidomastoideus, koji rotira glavu ka suprotnoj strani, uzrokujući slabost okretanja glave na tu stranu.
Izvori
- Gray's Anatomy, 42. izdanje (Standring), pog. 80 (The anatomy of the peripheral nervous system)
- Moore's Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, pog. 10 (Summary of Cranial Nerves)
- StatPearls: Neuroanatomy, Cranial Nerve 11, Accessory (NCBI Bookshelf NBK507722)
- Wikipedia: Accessory nerve