I. Nervus olfactorius
NervNjušni nerv (N. olfactorius, I kranijalni nerv) je čisto senzorni, zadužen isključivo za čulo mirisa. Nastaje iz bipolarnih neurona olfaktornog epitela u gornjem dijelu nosne šupljine, čiji se centralni nastavci (fila olfactoria) probijaju kroz sitne otvore lamina cribrosa rešetaste kosti i završavaju sinapsom u olfaktornom bulbusu.
Embriološki, n. olfactorius potiče direktno iz prednjeg mozga (telencefalona), pa se smatra produžetkom centralnog nervnog sistema, ne pravim perifernim nervom: nije umotan Schwannovim ćelijama nego olfaktornim ensheathing gliocitima. Najkraći je od svih dvanaest kranijalnih nerava.
Klinička korelacija
Anosmija, gubitak mirisa, može biti urođena ili stečena. Najčešći uzrok anosmije uopšte su hronične sinonazalne bolesti, poput rinitisa, sinuzitisa ili nosnih polipa. Kod mlađih pacijenata nakon udarca u glavu čest je uzrok fraktura lamina cribrosa, često praćena curenjem likvora kroz nos; rjeđi uzroci su meningitis ili tumor frontalnog režnja.
Izvori
- Gray's Anatomy, 42. izdanje (Standring), pog. 80 (The Anatomy of the Peripheral Nervous System, odjeljak Olfactory Nerve) i pog. 39 (Nose, Nasal Cavity and Paranasal Sinuses, odjeljak Olfactory Mucosa)
- Moore's Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, pog. 10 (Summary of Cranial Nerves)
- StatPearls: Neuroanatomy, Cranial Nerve 1, Olfactory (NCBI Bookshelf NBK556051)
- Wikipedia: Olfactory nerve