III. Nervus oculomotorius
NervOkulomotorni nerv (N. oculomotorius, III kranijalni nerv) je mješoviti nerv sa tri glavne funkcije. Somatska motorna vlakna inervišu četiri od šest spoljašnjih mišića oka: m. rectus superior, m. rectus inferior, m. rectus medialis i m. obliquus inferior, kao i m. levator palpebrae superioris, koji podiže gornji kapak. Parasimpatička vlakna, koja polaze iz Edinger-Westphalovog jedra, inervišu sfinkter zjenice (mioza) i cilijarni mišić (akomodacija). Nerv ne inerviše samo m. rectus lateralis (n. abducens) i m. obliquus superior (n. trochlearis).
Nastaje iz dva jedra u srednjem mozgu, prolazi kroz kavernozni sinus i izlazi iz očne duplje kroz fissura orbitalis superior klinaste kosti. Parasimpatička vlakna leže na spoljašnjoj strani nerva, somatska motorna duboko unutra.
Klinička korelacija
Paraliza III nerva daje ptozu, tipičnu poziciju oka nadole i lateralno, i, kod zahvatanja parasimpatičkih vlakana, proširenu zjenicu (midrijazu). Ovo razgraničava dva tipa uzroka: kompresivna lezija, na primjer aneurizma, zahvata zjenicu jer parasimpatička vlakna leže površinski, dok ishemijska lezija, česta kod dijabetesa, tipično zjenicu poštedi, jer prvo zahvata unutrašnja vlakna.
Izvori
- Gray's Anatomy, 42. izdanje (Standring), pog. 80 (The Anatomy of the Peripheral Nervous System, Oculomotor Nerve)
- Moore's Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, pog. 10 (Summary of Cranial Nerves)
- StatPearls: Neuroanatomy, Cranial Nerve 3, Oculomotor (NCBI Bookshelf NBK537126)
- Wikipedia: Oculomotor nerve