Limfni čvorovi (nodus lymphoideus, množina nodi lymphoidei; stariji naziv koji se i dalje sreće u literaturi je nodus lymphaticus) su mali, inkapsulirani, ovalni ili bubrežasti sekundarni limfoidni organi raspoređeni duž limfnih sudova. Njihova osnovna uloga je da filtriraju limfu, mehanički i imunološki, prije nego što se ona vrati u vensku cirkulaciju. Naziv "regionalni" u ovoj temi opisuje činjenicu da su čvorovi organizovani u lance po regijama tijela (starija terminologija ih je i doslovno tako nazivala, nodi regionales), ne označava poseban anatomski podtip čvora.

Struktura

Čvor je obavijen vezivnotkivnom kapsulom, iz koje se trabekule pružaju radijalno ka unutrašnjosti. Ispod kapsule leži korteks, spoljašnji dio koji sadrži limfne folikule naseljene uglavnom B limfocitima; folikul bez prethodne antigene stimulacije je ravnomjerno naseljen mirujućim limfocitima, dok se u aktiviranom folikulu razvija germinativni centar u kojem se antigenom stimulisane B ćelije brzo dijele i sazrijevaju. Dublje, u parakorteksu, dominiraju T limfociti. U centru čvora je medula, sastavljena od medularnih tračaka i sinusa.

Na jednoj strani čvora nalazi se hilus, kroz koji ulaze krvni sudovi i izlaze krvni sudovi i eferentni limfni sud; aferentni limfni sudovi ulaze na suprotnoj, konveksnoj strani, raspoređeni po cijeloj periferiji čvora.

Tok limfe kroz čvor

Limfa prolazi kroz čvor jednosmjerno i filtrira se na svakom koraku. Brojni aferentni limfni sudovi ulaze na konveksnoj strani i otvaraju se u subkapsularni sinus, koji obavija cijeli korteks osim na mjestu hilusa. Odatle limfa prolazi kroz kortikalne sinuse ka meduli, gdje se sabira u medularne sinuse, i konačno napušta čvor kroz eferentni limfni sud na hilusu; za razliku od brojnih aferentnih sudova, eferentni sud je obično samo jedan po čvoru.

Funkcija

Mehanička filtracija se odvija zahvaljujući makrofagima koji hvataju čestice, bakterije i ćelijski debris iz limfe dok ona prolazi kroz čvor. Imunološka funkcija čvora je mjesto gdje se antigen prezentuje limfocitima: dendritične ćelije u parakorteksu prezentuju procesovani antigen T ćelijama, dok folikularne dendritične ćelije u korteksu nose antigen za B ćelije. Ovo dovodi do aktivacije B i T limfocita i, u germinativnim centrima aktiviranih folikula, do njihove proliferacije.

Regionalna organizacija

Limfni čvorovi nisu raspoređeni nasumično, nego u lancima i grupama koje prate limfnu drenažu pojedinih regija i organa tijela. Prvi čvor (ili čvorovi) na koji se limfa iz određene regije ili organa direktno drenira naziva se sentinel čvor ("stražarski čvor") te regije, klinički bitan koncept jer bolest koja se širi limfnim putem najprije zahvata baš taj čvor.

Nekoliko klinički najvažnijih grupa regionalnih čvorova, kao reprezentativan izbor a ne iscrpna lista: cervikalni lanac (drenira glavu i vrat), aksilarni čvorovi (glavna drenaža dojke i gornjeg ekstremiteta), ingvinalni čvorovi (drenaža donjeg ekstremiteta i dijela perineuma) i mezenterični čvorovi (drenaža tankog i debelog crijeva).