Arterije stomaka

Arterija

Aorta ulazi u stomak kroz aortni otvor dijafragme i silazi ispred kičmenih tijela do bifurkacije na nivou četvrtog slabinskog pršljena, gdje se dijeli na obje zajedničke ilijačne arterije.

Duž puta daje tri velike, neparne visceralne grane koje snabdijevaju organe probavnog trakta: celijačno stablo (truncus coeliacus), na nivou dvanaestog grudnog pršljena, koje se obično dijeli na tri završne grane, lijevu želudačnu, zajedničku jetrenu i slezinsku arteriju, i snabdijeva želudac, jetru, slezinu i gornji dio dvanaestopalačnog crijeva; gornju mezenteričnu arteriju (arteria mesenterica superior), koja polazi nešto niže i snabdijeva tanko crijevo i veći dio debelog crijeva do blizu lijenalne (slezinske) fleksure poprečnog kolona; i donju mezenteričnu arteriju (arteria mesenterica inferior), koja polazi na nivou trećeg slabinskog pršljena i snabdijeva preostali dio debelog crijeva.

Parne grane uključuju bubrežne arterije, na nivou prvog slabinskog pršljena, nadbubrežne, gonadalne (testikularne odnosno jajničke) i slabinske arterije.

Klinička korelacija

Proširenje trbušnog dijela aorte preko tri centimetra naziva se aneurizma, najčešće smještena ispod polazišta bubrežnih arterija; elektivno hirurško liječenje se razmatra pri prečniku od oko 5,5 cm kod muškaraca, nešto manje kod žena. Naglo smanjenje protoka kroz gornju mezenteričnu arteriju izaziva akutnu mezenteričnu ishemiju, hitno stanje sa bolom u stomaku nesrazmjernim nalazu na pregledu.

Istorijska napomena

Trostruko grananje celijačnog stabla naziva se i "Halerov tripus", po švajcarskom fiziologu Albrechtu von Haleru (1708-1777), koji se smatra jednim od osnivača moderne eksperimentalne fiziologije.

Izvori

Gray's Anatomy, 42. izdanje (Standring), pog. 61 (Posterior abdominal wall and retroperitoneum)
Moore's Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, pog. 5 (Abdomen)
TA2 (FIPAT, PDF Part 4)
StatPearls: Anatomy, Abdomen and Pelvis, Aorta (NBK537319); Anatomy, Abdomen and Pelvis, Superior Mesenteric Artery (NBK519560); Anatomy, Abdomen and Pelvis, Inferior Mesenteric Artery (NBK482156); Abdominal Aortic Aneurysm (NBK470237); Acute Mesenteric Ischemia (NBK431068)