EKG i električna osovina

Površinski zapis zbirne aktivnosti

Elektrokardiogram, EKG, prikazuje promjene električnog potencijala između definisanih mjesta na površini tijela. Nastaje zato što depolarizacija i repolarizacija različitih područja srca u datom trenutku nisu potpuno istovremene. Tijelo kao provodna sredina prenosi njihove zbirne električne učinke do elektroda. Zapis zato predstavlja prostorno i vremenski sažetu aktivnost, a ne neposredno mjerenje akcijskog potencijala jedne ćelije.

Odvod određuje način poređenja potencijala i pravac iz kojeg se električni događaj posmatra. Elektroda je fizički kontakt, dok odvod predstavlja električni pogled nastao odgovarajućom kombinacijom kontakata i reference. Različiti odvodi mogu dati različit oblik istog događaja jer se zajednički električni vektor različito projektuje na njihove ose. Ta razlika ne znači da svaki odvod registruje zaseban srčani impuls.

Talasi i događaji

P talas odražava zbirnu pretkomorsku depolarizaciju. QRS kompleks odražava komorsku depolarizaciju, a T talas komorsku repolarizaciju. Pretkomorska repolarizacija obično je teško izdvojiva jer se vremenski preklapa sa znatno većim komorskim događajem. Nazivi Q, R i S opisuju komponente kompleksa prema njihovom redoslijedu i smjeru u konkretnom odvodu; ne mora svaki zapis imati sve tri jasno razdvojene komponente.

PR interval povezuje početak pretkomorske i početak komorske depolarizacije. Obuhvata prolazak kroz više dijelova puta, pa nije neposredno trajanje isključivo atrioventrikularnog čvora. QRS trajanje opisuje vremensko širenje komorske depolarizacije. QT interval povezuje početak depolarizacije sa završetkom komorske repolarizacije i zavisi, između ostalog, od frekvencije i ćelijskih elektrofizioloških osobina.

Električni događaj prethodi i podržava mehanički odgovor, ali ih EKG ne mjeri jednako. P talas nije sama pretkomorska kontrakcija, kao što QRS nije količina izbačene krvi. Mehanička funkcija zavisi od kalcijumskog ciklusa, punjenja, opterećenja i strukture. Uredan vremenski raspored električnih događaja zato predstavlja važan, ali ne dovoljan uslov uspješne pumpe.

Kalibracija i približne vremenske vrijednosti

Pri uobičajenoj kalibraciji od 25 mm/s, jedan mali horizontalni podjeljak od 1 mm označava 0,04 s. Vertikalno, 10 mm odgovara 1 mV, pa isti mali podjeljak predstavlja 0,1 mV. To su svojstva skale zapisa: promjena brzine ili pojačanja mijenja njihovo značenje. Površinski milivolti nisu neposredno uporedivi sa intracelularnim naponom kardiomiocita.

Za odraslu osobu pri mirnoj srčanoj aktivnosti knjige daju tipičan PR interval oko 0,16–0,18 s i QRS trajanje oko 0,08 s. PR se skraćuje pri većoj frekvenciji, dok QRS zavisi od brzine i puta širenja komorske depolarizacije. Ovi orijentiri pomažu povezivanju vremenske skale sa fiziologijom; nisu samostalni kriteriji za dijagnozu pojedinca. QT takođe zavisi od frekvencije i ovdje se objašnjava kao električni vremenski odnos, bez univerzalne granične vrijednosti.

Projekcija vektora

Trenutni zbir aktivnosti može se opisati vektorom koji ima jačinu i pravac. Kada je usmjeren prema pozitivnoj strani odvoda, njegova projekcija daje pozitivan doprinos. Kada je usmjeren suprotno, doprinos je negativan. Ako je pravac približno upravan na osu odvoda, projekcija je mala, iako sam električni događaj u srcu može biti značajan.

Tokom QRS kompleksa pravac se mijenja dok se aktiviraju različita područja. Srednja električna osovina opisuje rezultantni smjer komorske depolarizacije u posmatranoj ravni, često frontalnoj. Nije isto što i anatomska osa srca niti pravac svakog pojedinačnog dijela kompleksa. Ona sažima raspored aktivacije i relativne električne doprinose miokarda.

Ravni i značenje smjera

Ekstremitetni odvodi omogućavaju poređenje u frontalnoj ravni, a grudni odvodi daju dodatne poglede približno u poprečnoj ravni. Kombinovanje projekcija pruža više informacije nego posmatranje samo jednog zapisa. Pretežno pozitivan kompleks u određenom odvodu govori o projekciji u tom pravcu, ali sam po sebi ne daje potpun trodimenzionalni opis.

Smjer srednje osovine mijenjaju položaj srca, raspored miokardne mase i put komorskog pobuđivanja. Zbog toga ista promjena smjera može nastati različitim mehanizmima. Fiziološko objašnjenje mora povezati promjenu vektora sa aktivacijom, umjesto da ugao automatski poistovjeti sa jednim uzrokom. Ovdje se ne navode dijagnostički pragovi niti praktični algoritam tumačenja nalaza.

Zašto repolarizacija daje svoj talas

Repolarizacija ima suprotnu električnu promjenu od depolarizacije, ali njen prostorni redoslijed ne mora biti isti. Zbog kombinacije promjene polariteta i različitog slijeda, T talas može imati sličan smjer kao glavni dio QRS kompleksa. Nije ispravno zaključiti da bi povratak ćelija prema mirovanju uvijek morao dati jednostavno obrnut cijeli QRS.

Zapamti

EKG je zbirni površinski zapis, a odvod je definisani pogled. Talasi označavaju električne događaje. Osovina sažima projekciju komorske depolarizacije i treba je razlikovati od mehaničke funkcije i anatomskog položaja.