Rectum
RektumOrganRektum se nastavlja na esasti kolon na nivou trećeg sakralnog pršljena (S3) i završava se prolaskom kroz pelvičnu dijafragmu, gdje prelazi u analni kanal. Na tom spoju taenije coli esastog kolona se šire u kontinuiran uzdužni mišićni sloj, a appendices epiploicae prestaju.
Rektum prati konkavitet sakruma i kokciksa (sakralna fleksura), a neposredno prije analnog kanala pravi oštar posteroinferiorni ugao, u literaturi naveden u rasponu od otprilike 80 do 110 stepeni (anorektalna fleksura), ključan mehanizam za fekalnu kontinenciju, održavan tonusom i kontrakcijom m. puborectalis. Ima i tri lateralne krivine (gornja i donja konveksne udesno, srednja, najizraženija, konveksna ulijevo), koje odgovaraju trima unutrašnjim poprečnim naborima sluznice (Houston-ovi valvuli, TA2 plicae transversae recti), obično dva lijevo i jedan desno. Distalno se rektum širi u rektalnu ampulu, koja prima i zadržava fekalnu masu do defekacije.
Odnos sa peritoneumom (identičan opis u oba glavna udžbenika): gornja trećina rektuma je pokrivena peritoneumom naprijed i sa strane, srednja trećina samo naprijed, donja trećina je potpuno ispod peritoneuma. Na gornjoj trećini se peritoneum reflektuje naprijed: kod muškaraca na mokraćnu bešiku, formirajući rektovezikalnu vreću, kod žena na zadnji forniks vagine, formirajući rektouterinu vreću (Daglasov prostor), najniže mjesto peritonealne duplje i klinički najvažniji recesus za nakupljanje tečnosti.
Vaskularizacija: gornje dvije trećine snabdijeva superiorna rektalna (anorektalna) arterija, direktan nastavak donje mezenterične arterije. Srednju trećinu snabdijevaju srednje rektalne arterije (varijabilne, ponekad odsutne), obično grane unutrašnje ilijačne arterije. Donju trećinu snabdijevaju donje rektalne arterije, grane unutrašnje pudendalne arterije. Venska drenaža prati arterijsku: superiorna rektalna vena odvodi krv u portalni sistem (preko donje mezenterične vene), srednja i donja u sistemski krvotok (preko unutrašnje ilijačne, odnosno unutrašnje pudendalne vene). Ovo mjesto je zato klinički bitna portosistemska anastomoza.
Klinička korelacija
Hemoroidi su abnormalno spuštanje analnih jastučića, prominencija sluznice sa venama unutrašnjeg rektalnog pleksusa; javljaju se kod oko 5% populacije u nekoj mjeri. Napomena: vene rektalnog pleksusa su normalno blago proširene i vijugave čak i kod novorođenčadi, a unutrašnji hemoroidi se najčešće javljaju bez ikakve veze sa portalnom hipertenzijom, ta je povezanost rjeđa nego što se često misli. Unutrašnji hemoroidi nastaju iznad linea pectinata, gdje je sluznica visceralno inervisana, pa su bezbolni; spoljašnji nastaju ispod te linije, u somatski inervisanoj koži, pa mogu biti bolni.
Izvori
- Terminologia Anatomica 2 (FIPAT), Part 3, ID 2998-3010; Part 4, ID 4296-4342, 5030-5130
- Standring (ur.), Gray's Anatomy, 42. izdanje, pog. 65 "Large intestine", str. 1195-1198
- Moore, Agur, Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, pog. 6 "Pelvis and Perineum", str. 596-599, 645