Axis (C2)
Drugi vratni pršljen (okretač)KostDrugi vratni pršljen, axis (nazivan i "okretač"), prepoznaje se po dens axis, koštanom zubu koji se uzdiže sa gornje površine tijela pršljena. Taj zub zglobljava se sa unutrašnjom stranom prednjeg luka atlasa, pridržan poprečnim ligamentom (lig. transversum atlantis), i predstavlja osovinu oko koje atlas, zajedno sa glavom, rotira. Atlantoaksijalni zglob koji tako nastaje odgovoran je za najveći dio rotacije vrata.
Tijelo axisa prenosi opterećenje dalje na treći vratni pršljen i niže. Trnasti nastavak je velik, rascjepljen (bifid) i duboko žlijebljen, po čemu se axis razlikuje i od atlasa (koji spinozni nastavak nema) i od tipičnih donjih vratnih pršljenova.
Klinička korelacija
Prelomi zuba (denta) klasifikuju se po Anderson-D'Alonzo sistemu. Tip II, prelom kroz bazu zuba, najčešći je i nosi povećan rizik da kost ne sraste (nonunion). "Hangman-ova fraktura" je bilateralni prelom pars interarticularis axisa usljed naglog istezanja vrata unazad, sa pomjeranjem C2 u odnosu na C3. Naziv potiče od mehanizma sličnog davnašnjem sudskom vešanju, gdje je uže ispod brade izazivalo naglu hiperekstenziju vrata, mada danas ova fraktura najčešće nastaje kod saobraćajnih udesa i sportskih povreda, ne od stvarnog vešanja.
Česta zabuna
Axis, kost sa zubom oko koje rotira atlas, i "ose tijela" (axes corporis), zamišljene linije oko kojih se dešava pokret u zglobovima, dijele ime slučajno. To su potpuno različiti pojmovi: jedan je konkretna kost, drugi opšti kineziološki koncept.
Izvori
- Gray's Anatomy, 42. izdanje (Standring), pog. 46 Back, "Axis, C2" i "Atlanto-axial joints"
- Moore's Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, pog. 2 (Back)
- OpenStax Anatomy and Physiology 2e, 7.3 The Vertebral Column
- StatPearls: Anatomy, Back, Cervical Vertebrae (NCBI Bookshelf NBK459200)
- Wikipedia: Axis (anatomy)