Scapula
LopaticaKostPreko drugog do sedmog rebra, na posterolateralnom zidu grudnog koša, leži lopatica - velika, trouglasta kost sa dvije površine (rebarnom/kostalnom i leđnom/dorzalnom), tri ivice, tri ugla i tri nastavka (spina, akromion, korakoidni nastavak). Njenu leđnu površinu poprečna, policama slična spina dijeli na dvije nejednake jame: manju nadgrebenu iznad i veću podgrebenu ispod. Na mjestu gdje se gornja i bočna ivica lopatice spajaju u bočni ugao nalazi se zglobna čašica (glenoidna jama), koja se zglobljava sa glavom nadlaktične kosti.
M. serratus anterior drži lopaticu priljubljenu uz zid grudnog koša i rotira je tokom podizanja ruke, okrećući zglobnu čašicu naviše. Pripaja se na dva mjesta: donjih pet do šest zubaca mišića na ovalnu površinu blizu donjeg ugla lopatice, a ostatak mišićnih vlakana duž rebarne strane medijalne ivice.
Klinička korelacija
Povreda dugog torakalnog nerva paralizuje m. serratus anterior, što dovodi do deformiteta poznatog kao "krilata lopatica" - medijalna ivica lopatice se pomjera bočno i pozadi, odvajajući se od zida grudnog koša, najuočljivije kad se osoba osloni na ruku, pritisne ruku uza zid, ili podigne ruku (kad se medijalna ivica i donji ugao izraženo odvoje od zadnjeg zida grudnog koša). Budući da paralisani mišić ne može rotirati lopaticu naviše, oštećena ruka se ne može normalno podići iznad horizontalnog položaja. Ovo je medijalni tip krilate lopatice, najčešći od tri moguća oblika; rjeđi, lateralni tip nastaje kod paralize m. trapezius zbog povrede n. accessoriusa, a najrjeđi kod paralize mišića romboida zbog povrede n. dorsalis scapulae.
Izvori
- Standring (ur.), Gray's Anatomy, 42. izdanje, pog. 49 "Shoulder girdle and arm" (str. 893-894)
- Moore, Agur, Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, str. 169, 179-180 (pog. 3 "Upper Limb")
- Terminologia Anatomica 2 (FIPAT, ID 1143)
- StatPearls: Winging of the Scapula (NBK541005)