Tri para velikih pljuvačnih žlijezda dopunjuju brojne sitne žlijezde raspoređene po sluznici usne duplje, sve zajedno luče pljuvačku. Svaka velika žlijezda je obavijena vezivnotkivnom kapsulom, iz koje pregrade (septe) prodiru u unutrašnjost i dijele žlijezdano tkivo na režnjeve i režnjiće (lobule), unutar kojih su smješteni acinusi i najsitniji duktusi.

Tri velike žlijezde. Parotidna žlijezda je najveća i isključivo serozna, sadrži samo serozne acinuse koji luče rijedak, proteinima bogat (uklj. amilazu) sekret. Submandibularna žlijezda je mješovita, ali pretežno serozna. Sublingvalna žlijezda je takođe mješovita, ali pretežno mukozna, luči gušći, sluzavi sekret.

Acinusi. Serozni acinusi su građeni od piramidalnih ćelija okruglog jedra i bazofilne citoplazme, ispunjene zimogenim granulama proteinskog sekreta. Mukozni acinusi imaju svjetliju, pjenušavu citoplazmu punu mucina, sa spljoštenim jedrom potisnutim uz bazu ćelije. Kad se mukozni acinus djelimično obavije seroznim ćelijama, te serozne ćelije formiraju karakterističnu strukturu zvanu serozni polumjesec (demilunu).

Izvodni sistem. Sekret iz acinusa prvo ulazi u interkalarne duktuse, najmanje kanaliće obložene niskim kubičnim epitelom. Ovi se ulivaju u strijatne (prugaste) duktuse, čije su ćelije prepoznatljive po naborima na bazalnoj membrani ispunjenim mitohondrijama, što je histološki znak njihove uloge u aktivnoj resorpciji i sekreciji jona, čime mijenjaju sastav pljuvačke. Strijatni duktusi se dalje ulivaju u sve veće interlobularne (izvodne) duktuse koji pljuvačku odvode u usnu duplju. Mioepitelne ćelije, zvjezdastog oblika sa kontraktilnim nastavcima, okružuju acinuse i interkalarne duktuse, njihova kontrakcija pomaže istiskivanju sekreta.