Paraštitne žlijezde su obično četiri male, žućkastosmeđe žlijezde, veličine zrna pirinča ili graška, smještene na zadnjoj površini štitne žlijezde ili unutar njene kapsule, raspoređene u gornji i donji par. Broj žlijezda varira: manji broj ljudi ima manje od četiri (samo tri, rijetko), a dio ima i više (supernumerarne žlijezde); procenat osoba sa dodatnim žlijezdama se razlikuje po izvoru, od oko 5% do 13% na obdukciji.

Embriološko porijeklo i položaj

Gornje paraštitne žlijezde razvijaju se od četvrte ždrijelne kese, donje od treće. Ova naizgled obrnuta numeracija ima kliničku posljedicu: donje žlijezde, iako potiču iz kranijalnije (treće) kese, tokom razvoja putuju dalje naniže, zajedno sa timusom koji potiče iz iste kese, dok gornje žlijezde ostaju rano usidrene uz štitnu žlijezdu i jedva mijenjaju položaj. Zato donje paraštitne žlijezde imaju znatno veću varijabilnost konačnog položaja (ektopiju) nego gornje.

Histologija i funkcija

Žlijezdano tkivo grade uglavnom glavne (chief) ćelije, koje luče parathormon (PTH), i manji broj oksifilnih ćelija. PTH podiže nivo kalcijuma u krvi, suprotno kalcitoninu iz štitne žlijezde: djeluje na kosti (podstiče resorpciju i oslobađanje kalcijuma), na bubrege (pojačava reapsorpciju kalcijuma i aktivira vitamin D) i indirektno na crijeva (preko aktivnog vitamina D pojačava apsorpciju kalcijuma iz hrane).

Vaskularizacija

I gornje i donje paraštitne žlijezde snabdijeva uglavnom donja tiroidna arterija, uprkos njihovom različitom konačnom položaju.