Grudna žlijezda (thymus) je primarni limfoidni organ, mjesto sazrijevanja i selekcije T limfocita prije nego što napuste u perifernu cirkulaciju. Građena je od dva režnja spojena tankim vezivnim mostom, a smještena je u gornjem i prednjem dijelu medijastinuma, neposredno iza grudne kosti.

Embriologija

Grudna žlijezda razvija se od ventralnog dijela treće ždrijelne kese (endoderm), dok mezenhim porijeklom od neuralnog grebena gradi vezivnotkivne septe koje daju žlijezdi lobularnu građu. Donja paraštitna žlijezda potiče iz iste, treće ždrijelne kese; veza između njihovih zametaka traje kroz dio razvoja, pa obje strukture zajedno silaze naniže tokom embriogeneze prije nego što se razdvoje na konačnim položajima.

Involucija

Grudna žlijezda pokazuje neobičan obrazac rasta i nazadovanja. U odnosu na tjelesnu masu, najveća je odmah pri rođenju. U apsolutnom smislu, najizraženija je u ranom djetinjstvu, sa vrhuncem oko puberteta. Nakon toga počinje postepena involucija, žlijezdano tkivo se progresivno zamjenjuje masnim tkivom tokom cijelog odraslog doba, ali žlijezda nikad potpuno ne nestaje: ostrva funkcionalnog tkiva zadržavaju se i u starosti, i dalje proizvodeći T limfocite.

Histologija

U presjeku se razlikuju dvije zone: gušća kora, sastavljena od gusto pakovanih, nezrelih timocita, i rjeđa medula, sa manje brojnim, zrelijim limfocitima. Medulu karakteriše nalaz specifičan samo za ovaj organ, Hasallova (timusna) tjelešca, koncentrično naslagane epitelne ćelije koje se smatraju mjestom uklanjanja umirućih timocita.

Funkcija

Osnovna uloga grudne žlijezde je sazrijevanje i selekcija T limfocita. Timociti koji ne uspiju prepoznati sopstvene MHC molekule, kao i oni koji prejako reaguju na sopstvene antigene, eliminišu se apoptozom, dvostruki filter poznat kao pozitivna i negativna selekcija. Time se iz žlijezde oslobađaju samo funkcionalni T limfociti, sposobni da prepoznaju strane antigene, a istovremeno tolerantni na sopstveno tkivo.

Vaskularizacija

Grudnu žlijezdu snabdijevaju grane unutrašnje torakalne arterije i donje tiroidne arterije.