Vene donjeg ekstremiteta

Vena

Vene donjeg ekstremiteta se dijele na duboki sistem, koji prati arterije i nosi većinu venskog povratka, i površni sistem, koji leži ispod kože i povezan je sa dubokim preko perforantnih vena duž cijele noge.

Vena saphena magna, najduža vena u tijelu, polazi od dorzalnog venskog luka stopala, prolazi ispred medijalnog maleolusa i uz medijalnu stranu potkoljenice i natkoljenice, da bi se u preponi ulila u venu femoralis. Vena saphena parva polazi od istog dorzalnog luka, ide uz zadnju stranu potkoljenice i obično se iznad koljena uliva u venu popliteu. Naziv "safena" ima spornu etimologiju, izvodi se ili od grčke riječi za "vidljiva", ili od arapske riječi za "skrivena/duboka".

Duboki sistem prati istoimene arterije (tibijalne, poplitealna, femoralna) i nosi najveći dio venskog protoka natrag ka srcu; mišićna pumpa potkoljenice pri hodu potiskuje krv naviše kroz jednosmjerne zaliske.

Klinička korelacija

Duboka venska tromboza nastaje kombinacijom usporenog protoka, oštećenja zida vene i pojačane sklonosti zgrušavanju, poznatom kao Virhovljeva trijada. Varikozne vene, najčešće vene saphene magne, nastaju kad zalisci postanu nesposobni da spriječe povratni tok, pogađaju do 30% opšte populacije. Zbog svoje dužine i pristupačnosti, vena saphena magna se decenijama koristila kao graft za premoštavanje kod koronarne hirurgije, iako stopa zatvaranja grafta raste sa vremenom i danas se, gdje je moguće, prednost daje arterijskim graftovima.

Napomena: pojedine perforantne vene su ranije nosile eponimska imena (npr. Boydove, Cockettove), ali ih je savremena Terminologia Anatomica namjerno zamijenila opisnim nazivima po položaju; stari nazivi se i dalje čuju u kliničkoj praksi.

Istorijska napomena

Manja vena koja povezuje sistem vene saphene magne i parve na zadnjoj strani natkoljenice, danas nazvana intersafenska vena, nosi i naziv Giacominijeva vena, po italijanskom anatomu Carlu Giacominiju (1840-1898), koji ju je opisao 1873. nakon disekcije preko pedeset donjih ekstremiteta.

Izvori

Gray's Anatomy, 42. izdanje (Standring), pog. 81 (The Anatomy of the Vascular and Lymphatic Systems)
Moore's Clinically Oriented Anatomy, 8. izdanje, pog. 7 (Lower Limb)
Wikidata (v. saphena magna TA2 ID 5058, v. saphena parva TA2 ID 5085)
OpenStax Anatomy and Physiology, 2. izdanje, pog. 20.5
StatPearls: Deep Venous Thrombosis (NBK507708); Varicose Veins (NBK470194); Saphenous Vein Grafts (NBK537035)
Wikipedia: Great saphenous vein; Small saphenous vein; Carlo Giacomini; Giacomini vein