Paranazalni sinusi su četiri para vazduhom ispunjenih šupljina unutar kostiju lobanje i lica, koje komuniciraju sa nosnom dupljom i nazvane su po kosti u kojoj leže: sinus frontalis, sinus maxillaris (najveći od svih), sinus ethmoidalis i sinus sphenoidalis. Svi su obloženi respiratornim epitelom kontinuiranim sa sluznicom nosne duplje, što objašnjava zašto se infekcija lako širi između njih.

Građa i položaj

Sinus frontalis leži iza superciliarnih lukova, između vanjske i unutrašnje ploče čeone kosti; lijevi i desni sinus su rijetko simetrični jer septum među njima gotovo nikad ne leži tačno u medijalnoj ravni. Sinus maxillaris, najveći paranazalni sinus, ispunjava tijelo gornje vilice; njegov pod je u odnosu prema korijenovima gornjih zuba, naročito drugog premolara i prvog molara. Sinus ethmoidalis nije jedna šupljina nego skup od 3 do 18 malih, tankozidih ćelija sa svake strane; klinički se dijele na prednju i zadnju grupu, pri čemu se srednje (bullarne) ćelije obično svrstavaju unutar prednje grupe. Sinus sphenoidalis leži unutar tijela sfenoidne kosti, neposredno ispod hipofize i uz optički nerv, unutrašnju karotidnu arteriju i kavernozni sinus sa obje strane.

Drenaža

Čeoni sinus i prednje etmoidne ćelije se dreniraju preko etmoidalnog infundibuluma u hiatus semilunaris i dalje u srednji meatus; maksilarni sinus drenira preko sopstvenog ostijuma direktno u hiatus semilunaris. Srednje (bullarne) etmoidne ćelije se dreniraju direktno u srednji meatus, gradeći uzvišenje koje se naziva bulla ethmoidalis. Ovo usko područje konvergencije drenaže naziva se ostiomeatalni kompleks, funkcionalna, ne strogo anatomski izdvojena zona, čija opstrukcija istovremeno blokira drenažu čeonog sinusa, prednjih etmoidnih ćelija i maksilarnog sinusa. Zadnje etmoidne ćelije se dreniraju u gornji meatus, a sfenoidni sinus u sfenoetmoidalni recesus, iznad gornje nosne školjke.

Funkcija

Funkcija paranazalnih sinusa nije utvrđena sa sigurnošću i, prema izričitoj formulaciji dva nezavisna izvora, ostaje predmet rasprave u literaturi. Predlažu se: rezonanca glasa, smanjenje relativne težine lobanje, izolacija osjetljivih struktura (korijenova zuba, očiju, mozga) od naglih temperaturnih promjena u nosu, i vlaženje i zagrijavanje udahnutog vazduha.

Razvoj

Etmoidne i maksilarne šupljine su prisutne, mada minijaturne, već pri rođenju. Sfenoidni sinus se počinje pneumatizovati već u prvoj godini života (oko sedmog mjeseca) i dostiže punu veličinu do otprilike 14. godine. Čeoni sinus se razvija najkasnije: nema pneumatizacije pri rođenju, ne postaje uočljiv prije pete do sedme godine i nastavlja rasti sve do puberteta. Jednostrana aplazija (potpun izostanak) čeonog sinusa prisutna je kod oko 15% odraslih, obostrana kod oko 5%.