Materica (uterus) je šuplji, kruškolik mišićni organ u kom se odvija implantacija i razvoj ploda. Nastavlja se na grlić materice (cerviks), kratak, cilindričan segment koji je povezuje sa rodnicom (vaginom), mišićno-membranoznim kanalom ka spoljašnjim polnim organima.

Zid materice. Građen je od tri sloja. Spolja je perimetrijum, tanak serozni omotač koji predstavlja nastavak visceralnog peritoneuma. Srednji, najdeblji sloj je miometrijum, građen od glatkog mišićnog tkiva raspoređenog u tri sloja bez oštre međusobne granice: unutrašnji i spoljašnji, sa preovlađujuće uzdužno i kružno isprepletanim vlaknima, i srednji, najbogatiji krvnim sudovima (stratum vaskulare), kroz koji prolaze veće grane materičnih sudova. Kontrakcije miometrijuma su odgovorne za porođajne trudove. Iznutra je endometrijum, sluznica materice, građena od jednoslojnog cilindričnog epitela i vezivne strome (lamine proprije) sa brojnim uterinim žlijezdama, takođe obloženim jednoslojnim cilindričnim epitelom.

Endometrijum. Dijeli se na dva funkcionalno različita sloja. Bazalni sloj naliježe direktno na miometrijum, ne ljušti se tokom menstruacije i predstavlja stalan izvor iz kog se svakog ciklusa iznova regeneriše sloj iznad njega. Funkcionalni sloj, deblji i površniji, prolazi kroz ciklične promjene pod uticajem jajničkih hormona i ljušti se tokom menstruacije. Vaskularizaciju bazalnog sloja obezbjeđuju prave (bazalne) arterije, dok funkcionalni sloj snabdijevaju spiralne arterije, ogranci radijalnih arterija u zidu materice koji se, za razliku od pravih arterija, izdužuju i uvijaju prateći rast endometrijuma tokom ciklusa.

Menstrualni ciklus. U proliferativnoj fazi, koja počinje po završetku menstrualnog krvarenja, rastući jajnički folikuli luče estrogen koji podstiče obnavljanje funkcionalnog sloja iz bazalnog: žlijezde se izdužuju, stroma se umnožava, a spiralne arterije rastu prateći debljanje sluznice. U sekretornoj fazi, koja nastupa poslije ovulacije, progesteron iz žutog tijela dovodi žlijezde do pune zrelosti: postaju izvijugane, sa širokim lumenom, i počinju da luče tečnost bogatu glikogenom, koja bi hranila embrion u slučaju implantacije, dok se spiralne arterije dodatno uvijaju. Ako do implantacije ne dođe, pad nivoa progesterona i estrogena na kraju ciklusa podstiče lučenje prostaglandina, koji izazivaju grčenje i spazam spiralnih arterija: funkcionalni sloj ostaje bez dovoljnog dotoka krvi, njegove ćelije odumiru, i sloj se odbacuje, menstrualna faza, čime se ciklus vraća na početak.

Grlić materice (cerviks). Dio je materice pretežno građen od fibroelastičnog veziva, sa manje glatkog mišića nego u tijelu materice. Njegov kanal, endocerviks, oblaže jednoslojni cilindrični epitel čije ćelije luče sluz, dok se dio grlića koji strši u rodnicu, egzocerviks, oblaže višeslojnim pločastim nekeratinizovanim epitelom, istog tipa kao epitel rodnice. Granica na kojoj se ova dva tipa epitela sreću naziva se skvamokolumnarni spoj. Njen položaj nije fiksan tokom života: pomjera se pod uticajem hormonskih promjena (adolescencija, trudnoća), pa se područje između ranijeg i sadašnjeg položaja spoja naziva transformaciona zona.

Rodnica (vagina). Mišićno-membranozni kanal čiju sluznicu oblaže višeslojni pločasti nekeratinizovani epitel, bez žlijezda, naboran u poprečne nabore (rugae) koji joj povećavaju površinu i omogućavaju rastezanje. Vlažnost sluznice se ne održava lučenjem sopstvenih žlijezda nego transudatom, tečnošću koja prolazi kroz zid rodnice iz okolnih krvnih sudova, uz doprinos cervikalne sluzi iz grlića materice. Pod uticajem estrogena, ćelije epitela nakupljaju velike količine glikogena, koji predstavlja izvor hrane za normalnu bakterijsku floru rodnice.